หน้าแรก ข่าว แหล่งงาน กระทู้ สมุดเยี่ยม
News home.


คอลัมน์ข่าว

ข่าวเลือกตั้ง [140]
ทั่วไป [444]
ศิลปวัฒนธรรม [21]
ชายแดนใต้ [122]
รัฐกิจ [10]
อาชญากรรม [102]
ข่าวการเมือง [220]
ท่องเที่ยว [94]
เศรษฐกิจ [85]
การศึกษา [74]
ข่าวแหล่งงาน [348]
สิ่งแวดล้อม [136]
กีฬา [8]
ประชาสังคม [26]
รายงานพิเศษ [65]
รายงานพิเศษ : หน้าหลัก.
ตามรอยเหมืองแร่ในภาคใต้ของไทย
โดย thaisouth team เมื่อ 5 ต.ค. 2548 00:06 น. ( ip )
click to view full image : p1_5.jpg , 37,554 bytes , 227x170 pixel
ดูเหมือนว่าอาจินต์  ปัญจพรรค์  ในฐานะผู้ประพันธ์นวนิยายเรื่อง เหมืองแร่   จะทำให้อาชีพเก่าแก่ของชาวภาคใต้คือการทำเหมืองแร่ได้รับการกล่าวขวัญถึงอีกครั้ง หลังจากที่ได้มีผู้นำเรื่องนี้มาสร้างเป็นภาพยนตร์เรื่อง มหา’ลัยเหมืองแร่   เบื้องหลังชีวิตของตัวละครในเรื่องมหา’ลัยเหมืองแร่    คือฉากและชีวิตของของชาวภาคใต้ฝั่งอันดามันในอดีตกับวัฒนธรรมการประกอบอาชีพเหมืองแร่  ซึ่งประวัติศาสตร์เล่าขานว่าเหมืองแร่เริ่มมีประเทศไทยโดยนักลงทุนชาวยุโรปมาแต่ครั้งสมัยอยุธยา  เป็นหลักฐานแสดงว่าภาคใต้ของไทยอุดมไปด้วยแร่ธาตุสำคัญหลายชนิดโดยเฉพาะดีบุก ซึ่งหากจะสืบสาวกันจริง  ๆ  แล้วก็จะพบว่า  บรรพชนชาวใต้รู้จักการนำดีบุกมาผลิตเป็นเครื่องใช้มาตั้งแต่ดึกดำบรรพ์

ในภาคใต้ของไทยมีการผลิตแร่สำคัญได้หลายชนิด อาทิ ดีบุก วุลแฟรม ลิกไนต์ ยิปซัม แบไรต์ ฟลูออไรต์  แมงกานีส  แต่ดีบุกผลิตได้มากที่สุด  และสามารถผลิตได้ทั้งในภาคใต้ฝั่งตะวันตกและภาคใต้ฝั่งตะวันออกแถบจังหวัดภูเก็ต พังงา ระนอง นครศรีธรรมราช  พัทลุง และสุราษฎร์ธานี  สำหรับแร่ดีบุกจากหลักฐานชิ้นสำคัญทางประวัติศาสตร์ระบุได้ว่ามนุษย์สามารถผลิตเครื่องใช้จากดีบุกมาแล้วไม่ต่ำกว่า 2,500 ปี ตั้งแต่สมัยก่อนประวัติ-ศาสตร์   หลักฐานชิ้นดังกล่าวคือกลองมโหระทึกสำริด ซึ่งเป็นผลผลิตจากการผสมทองแดงกับดีบุก  หลังจากนั้นดีบุกก็ถูกนำมาใช้ในวัฒนธรรมของศาสนาซึ่งนักบวชและพ่อค้าชาวอินเดียได้นำเข้ามาเผยแผ่ยังดินแดนคาบสมุทรของไทย   ในสมัยพุทธศตวรรษที่ 14 –16  เกิดเมืองและอาณาจักรสำคัญในประวัติศาสตร์หลายแห่ง  พบว่าทางชายฝั่งตะวันตกมีเมืองตะโกลาหรือตักโกละ (บริเวณเมืองตะกั่วป่าและเมืองภูเก็ต) ซึ่งขึ้นชื่อในเรื่องเป็นแหล่งผลิตสินค้าสำคัญคือดีบุก     ส่วนทางฝั่งตะวันออกก็มีเมืองไชยา  ซึ่งเป็นศูนย์กลางของอาณาจักรศรีวิชัย เป็นแหล่งผลิตงานศิลปกรรมเนื่องในพุทธศาสนามหายาน ประติมากรรมส่วนใหญ่ที่ผลิตได้จะหล่อด้วยสำริด   ซึ่งอาศัยดีบุกผสมกับทองแดงผลิตขึ้นมา

ล่วงมาสมัยกรุงศรีอยุธยาราวปี   2061   โปรตุเกสได้เข้ามาตั้งห้างรับซื้อดีบุกยังเกาะถลาง    เพื่อนำไปทำอาวุธ จนกระทั่งถึงสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชดีบุกจากไทยถูกส่งไปขายยังประเทศตะวันตกเช่นเดนมาร์ก ฮอลันดา ฝรั่งเศส รวมทั้งประเทศแถบเอเชีย เช่นการส่งดีบุกไปขายที่อินเดียเพื่อทำถ้าชา    การทำเหมืองแร่ดีบุกได้รุ่งเรืองขึ้นอยู่ระยะหนึ่งภายหลังจากสังคมโลกปรับเปลี่ยนสู่ยุคอุตสาหกรรม มีความต้องการใช้ดีบุกมากขึ้นเช่นการทำกระป๋อง เครื่องใช้  เหล็ก  อุปกรณ์การก่อสร้าง แต่ต่อมาราคาดีบุกในประเทศไทยก็ผันผวนและลดน้อยลง  ประกอบกับทรัพยากรแร่ก็เริ่มร่อยหรอลงไป การทำเหมืองแร่ดีบุกในประเทศไทยจึงซบเซาลง พบแต่การทำเหมืองแร่ชนิดอื่น ๆ เป็นส่วนใหญ่กระจัดกระจายในหลายพื้นที่ของภาคใต้

หากจะกล่าวถึงการทำเหมืองแร่เช่นที่อาจินต์ได้เล่าเรื่องไว้ในภาพยนตร์เรื่อง มหาลัยเหมืองแร่  ซึ่งมีที่มาจากการใช้ชีวิตของอาจินต์ ณ    เหมืองกระโสม ทิน เดรดยิง ต.กระโสม อ.ตะกั่วทุ่ง  จ.พังงาจะเรียกประเภทของเหมืองแร่ที่อาจินต์ไปใช้ชีวิตอยู่ว่าเป็นเหมืองประเภทเรือขุด   ซึ่งพบการทำเหมืองประเภทนี้แถบจังหวัดอันดามัน เช่น ภูเก็ต พังงา ระนอง    

เหมืองเรือขุด   เป็นเหมืองที่ใช้เครื่องจักรหรืออุปกรณ์ทำเหมืองแร่ติดตั้งบนเรือหรือทุ่น ใช้การขุดแร่ปนดินทรายด้วยเครื่องตัก เครื่องขุด หรือเครื่องสูบ  เมืองชนิดนี้ต้องใช้เงินลงทุนสูงมาก แหล่งแร่จึงต้องเป็นลานแร่ขนาดใหญ่ สามารถเปิดทำเหมืองได้นานถึง 25 ปี เป็นอย่างน้อย

นอกจากเหมืองแร่ประเภทเรือขุด ยังมีการทำเหมืองแร่อีกหลายประเภทในภาคใต้ ได้แก่เหมืองแล่น เป็นการทำเหมืองที่ค่อนข้างง่ายและใช้เงินทุนน้อยป็นการทำเหมืองในแหล่งลานแร่ที่อยู่บนเนินหรือไหล่เขา ใช้แรงคน พลังน้ำ เครื่องขุด  หรือระเบิด ลงพังดินทรายปนแร่หน้าเหมืองแล้วปล่อย ให้ดินทรายปนแร่ไหลลงรางกู้แร่หรืออุปกรณ์แต่งแร่อย่างอื่น
-เหมืองสูบ ใช้เครื่องสูบทรายกับดินทรายปนแร่ขึ้นสู่รางกู้แร่  
-เหมืองฉีด ใช้เครื่องดูดด้วยพลังน้ำตามธรรมชาติดูดดินทรายปนแร่ขึ้นสู่รางกู้แร่
-เหมืองเจาะงัน   ได้แก่การเปิดเป็นร่องหรืออุโมงค์เข้าไปในภูเขา ลงไปในแนวดิ่ง แล้วนำหินปนแร่จากสายแร่ขึ้นมาล้างหรือทุบย่อยเอาแต่ก้อนแร่
-เหมืองปล่อง ได้แก่การทำเหมืองในที่ลานแร่ที่มีดินเปลือกหนา โดยการขุดเป็นปล่องไปถึงชั้นที่มีแร่มาก
-เหมืองหาบได้แก่ เหมืองที่ใช้แรงคนขุดเปิดเปลือกดิน แลหาบดินขึ้นลงติดต่อกันเป็นแถว  ใช้เครื่องมือง่าย ๆ คือจอบ ชะแลง และปุ้งกี๋
-เหมืองอุโมงค์  เป็นวิธีการทำเหมืองที่พัฒนามาจากเหมืองเจาะงัน   เป็นการทำเหมืองใต้ดินขนาดใหญ่  ใช้เครื่องจักรที่ทันสมัย เช่น เครื่องเจาะระเบิด รถตัก รถลำเลียงแร่  และ โรงบดและแยกแร่
-เหมือละลายแร่  ได้แก่การเจาะบ่อหรือรู ลงไปใต้ดินจนถึงแหล่งแร่แล้วสูบน้ำ หรือใช้ไอน้ำอัดไปละลายแร่ ให้เป็นของเหลวขึ้นมา
-เหมืองเรือสูบ  ได้แก่การทำเหมืองแร่โดยใช้เครื่องจักรหรืออุปกรณ์การทำเหมืองแร่ติดตั้งบนเรือหรือแพ แล้วใช้เครื่องสูบทรายสูบเอาทรายปนแร่ขึ้นมาล้าง

การทำเหมืองแร่ของไทยในอดีตยังฉายภาพของชนชาติที่เข้ามายังประเทศไทย  ซึ่งปรากฏหลักฐานอยู่ในรูปของภาษาและภาษาของกลุ่มชนชาตินั้นก็ยังใช้สืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน กลุ่มชนเหล่านั้นได้แก่ชนชาติยุโรป และชนชาติจีน สำหรับชนชาติยุโรปได้เข้ามาเป็นกลุ่มนายทุนเช่นที่กล่าวในตอนต้น ส่วนชนชาติจีนได้เข้ามาเป็นผู้รับจ้างขุดและหาบแร่ หรือเป็นกุลีในเหมืองแร่  และบางกลุ่มได้พัฒนาขึ้นเป็นกลุ่มทุน  อุปกรณ์เครื่องใช้ในเหมืองแร่หลายอย่างมีชื่อเรียกเป็นภาษาจีนอาทิ บุ้งกี๋  เสื้อ  (ทำมาจากใบชก - พรรณไม้ประเภทปาล์ม)    

สมัยผู้เขียนยังเป็นเด็กเคยใช้ชีวิตอยู่ในเหมืองแร่ของอำเภอสิชล จังหวัดนครศรีธรรมราชอยู่ระยะหนึ่ง ชื่อบริษัทสิชลไมนิ่ง จำกัด  ในตอนนั้นที่พักของครอบครัวผู้เขียนเขาจะเรียกกันว่าก็องซี่ หรือกงสี ซึ่งหมายถึงบ้านเรือ ส่วนร้านน้ำชาในเหมืองจะเรียกกันว่าโรงเตี๊ยม  นี่ก็เป็นคำเรียกในภาษาจีน เพราะนายทุนเจ้าของกิจการเป็นคนไทยเชื้อสายจีน และชาวมาเลเซียเชื้อสายจีน


นอกจากภาษาจีนยังมืชื่อเรียกตำแหน่งของผู้ทำงานในเหมืองแร่เป็นภาษาของชาวยุโรป รวมทั้งชื่ออุปกรณ์ในการทำเหมืองแร่   อย่างอุปกรณ์ในเรือขุดที่มีลักษณะคล้ายกะทะก้นลึกขนาดใหญ่ ซึ่งยึดติดกับสายพานหมุนไปโดยรอบและใช้ตักแร่ขึ้นมาจากท้องทะเลนั้น เรียกกันเป็นภาษาตะวันตกว่าคัทเชอร์ วันหนึ่งมีคณะเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์คติชนวิทยาซึ่งมีชาวพังงาเดินทางมาด้วย  ได้มาเห็นคัทเชอร์ในห้องอาชีพของชาวภาคใต้ ก็เอ่ยปากขึ้นมาว่า “เชอ” แสดงว่าชาวใต้ได้กร่อนคำว่า “คัทเชอร์” มาเป็น “เชอ” ตามนิสัยชอบตัดคำให้สั้นลงเพื่อที่จะเรียกกันได้ง่าย ๆ และสะดวกปาก  ภายในห้องอาชีพภาคใต้มีเรือขุดเหมืองแร่จำลองที่พอกดปุ่มไฟก็จะทำให้เชอหมุนทันที อุปกรณ์นี้ เป็นที่ถูกอกถูกใจของเด็ก ๆ  

อาชีพเหมืองแร่เป็นอาชีพหนึ่งที่จัดแสดงภายในห้องอาชีพของชาวภาคใต้ ซึ่งประกอบไปด้วยอาชีพทำนา ทำสวนยางพารา   แต่ละอาชีพล้วนแสดงถึงภูมิปัญญาท้องถิ่นตามแบบฉบับปักษ์ใต้ เฉพาะการทำเหมืองแร่เองก็ล้วนท้าทายให้แสวงหาคำตอบของการเลื่อนไหลของวัฒนธรรมและทรัพยากรภาคใต้ได้อย่างไม่รู้จบ

-----------------------------

เรื่อง : บูลันกันยา
สถาบันทักษิณคดีศึกษา

Comment #1
123
Guest
Posted : 21-8-2549 09:49:50 ip : 203...195

Comment #2
palm
Guest
Posted : 10-1-2551 15:46:01 ip : 124...153

อาณาจักรศรีวิชัย
Comment #3
เดรม
Guest
Posted : 23-6-2551 20:28:04 ip : 58...59

น่าจะมีทรัพยากรทั้งหมดเลยน่ะค่ะ แม่น้ำ  ภูเขา  ป่าไม้  แร่ธาตุ
 แสดงความคิดเห็น

ขณะนี้เว็บไซท์ได้ทำการติดตั้ง ระบบป้องกันข้อความอันไม่พึงปรารถนา แบบอัตโนมัติ (Automatic Spam Messege Fillter) ซึ่งอาจจะส่งผลให้การบันทึกความคิดเห็น ในบางกรณีเกิดความผิดพลาดได้ ถ้าหากระบบปฏิเสธ การแสดงความคิดเห็นของท่าน ขอให้ท่านลองส่งใหม่อีกครั้ง ถ้าหากข้อความข้อท่าน ไม่ใช่ข้อความอันไม่พึงปรารถนา ก็จะสามารถส่งได้เป็นปกติ

กรณีที่ท่านไม่ได้เป็นสมาชิก กรณีที่ท่านเป็นสมาชิก
ชื่อผู้ตั้งหัวข้อ  ! username
อี-เมล์ password
ข้อความ :: !
Bold Italic Underline Left Center Right Ordered List Bulleted List Text Color Background Color Hyperlink Image : member only Horizontal Rule
งง ยิ้มยิงฟัน หน้าบึ้ง โกรธ ง่วง กรอกตา ยิ้ม แลบลิ้น ขยิบตา เยี่ยม มาดเท่ห์
ป้อนเลข 0 ในช่อง - > เพื่อเป็นการตรวจสอบและป้องกัน spam message
 Member username  password remember me  สมัครสมาชิก | ลืมรหัสผ่าน?  Go to top.
 Web Statistics : online 0 member(s) of 12 user(s). SoftGanz Group. My Sql Database Server. PHP. The Apache. Mozilla.
User count is 4564116 person(s) and 20719691 hit(s) since Jun,01 2004 , Total 449 member(s) , current hit time(s).